Bugun.Tv xəbər verir ki, 1998-ci il oktyabrın 29-da amerikalı astronavt Con Qlen 77 yaşında “Discovery” kosmik gəmisində Yer orbitinə yollanaraq kosmosa uçan ən yaşlı insan kimi tarixə düşüb. Onun bu uçuşu təkcə rekordla deyil, insan orqanizminin qocalma prosesinin öyrənilməsi baxımından da əhəmiyyətli olub.
Niyə 77 yaşlı astronavt kosmosa göndərildi?
Qlen 1962-ci ildə Yer ətrafında orbitə çıxan ilk amerikalı olmuşdu. İlk uçuşundan təxminən 36 il sonra kosmosa qayıtması alimlərə yaşlanma ilə çəkisizliyin insan orqanizminə təsirləri arasındakı oxşarlıqları araşdırmaq imkanı verdi.
NASA və ABŞ Milli Yaşlanma İnstitutunun iştirakı ilə hazırlanan tədqiqatlarda Qlenin sağlamlıq göstəriciləri uçuşdan əvvəl, uçuş zamanı və Yerə qayıtdıqdan sonra izlənilib. Alimlər xüsusilə sümük və əzələ kütləsinin azalması, tarazlığın pozulması, yuxu problemləri və immun sistemindəki dəyişikliklərlə maraqlanıblar.
Kosmosda qocalma prosesi necə öyrənildi?
Çəkisizlik şəraitində astronavtların əzələləri və sümükləri Yer üzündə olduğundan fərqli yüklənməyə məruz qalır. Bu, bəzi xüsusiyyətlərinə görə yaşlı insanlarda müşahidə edilən fiziki dəyişiklikləri xatırladır. Buna görə Qlenin missiyası alimlərə hər iki proses arasındakı əlaqələri araşdırmaq üçün əlavə məlumatlar təqdim edib.
Astronavtın yuxusu, qan dövranı, maddələr mübadiləsi və tarazlıq sistemi də tədqiqatların bir hissəsi olub. Bu araşdırmaların məqsədi yalnız kosmosda uzunmüddətli uçuşların insan sağlamlığına təsirini anlamaq deyil, yaşlanma ilə bağlı bəzi fizioloji dəyişiklikləri daha yaxşı öyrənmək idi.
Missiya nə qədər davam etdi?
“Discovery” kosmik gəmisi 1998-ci il oktyabrın 29-da Floridadakı Kennedi Kosmik Mərkəzindən havaya qalxıb və noyabrın 7-də Yerə qayıdıb. Təxminən doqquz gün davam edən STS-95 missiyası çərçivəsində 80-dən çox elmi təcrübə həyata keçirilib.
Con Qlenin uçuşu kosmik tədqiqatlarda yaşın həmişə əsas maneə olmadığını göstərən tarixi hadisələrdən biri kimi yadda qalıb. Onun iştirakı ilə aparılan araşdırmalar insan orqanizminin həm kosmosda, həm də yaşlanma prosesində baş verən dəyişikliklərini anlamağa töhfə verib.
Mənbə: NASA