Yeni aparılan genişmiqyaslı elmi araşdırma göstərir ki, kosmosa turist səfərləri insanın uşaq sahibi olmaq qabiliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Alimlərin fikrincə, Yer atmosferindən kənarda insan orqanizmi yüksək radiasiya, çəkisizlik, güclü yüklənmələr və bioloji ritmlərin pozulması kimi faktorlarla üzləşir ki, bu da reproduktiv sistem üçün ciddi risk yaradır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, peşəkar astronavtlardan fərqli olaraq kosmik turistlər uzunmüddətli hazırlıq keçmədən və dərin tibbi yoxlamalar olmadan uçuşlara qatılır. Bununla yanaşı, kommersiya kosmik uçuşlarını həyata keçirən şirkətlərin sərnişinlərin reproduktiv sağlamlığı ilə bağlı riskləri nəzərə almasını tələb edən vahid beynəlxalq qaydalar hələ mövcud deyil.
Araşdırmada qeyd olunur ki, Yer maqnit sahəsinin qoruyucu təsiri olmadan hətta aşağı orbitdə belə radiasiya səviyyəsi sutkada təxminən 0,5 mSv təşkil edir. Uzaq missiyalarda isə bu göstərici 600-700 mSv-ə qədər yüksələ bilər. Bu cür doza hüceyrələrin zədələnməsi və gələcəkdə genetik problemlərin yaranması ilə əlaqələndirilir.
Alimlər vurğulayırlar ki, qadın orqanizmi xüsusilə həssasdır: radiasiya yumurta ehtiyatını azalda və erkən reproduktiv funksiyanın zəifləməsinə səbəb ola bilər. Kişilərdə isə sperma hüceyrələri aktiv görünsə belə, DNT-də qüsurlar yarana bilər.
Eksperimentlər də narahatlıq doğurur. Kosmos şəraitində siçan embrionları üzərində aparılan tədqiqatlarda inkişaf prosesində pozuntular və həyat qabiliyyətli embrionların sayında azalma müşahidə olunub. Digər araşdırmalarda isə mikroqravitasiyanın sperma yetişmə prosesinə mənfi təsir etdiyi müəyyən edilib.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, dövlət kosmik agentlikləri astronavtların radiasiya dozalarını ciddi nəzarətdə saxlayır, ömürlük limitlər tətbiq edir. Lakin kommersiya uçuşlarında sərnişinlər faktiki olaraq riskləri öz üzərinə götürür və sağlamlıq nəticələri şəxsi məsuliyyətə çevrilir.
Alimlər risklərin azaldılması üçün kriosaxlama, bioloji analiz sistemləri və süni intellekt əsaslı laboratoriya texnologiyalarının tətbiqinin mümkün olduğunu bildirirlər. Onların fikrincə, kosmik turizmin təhlükəsiz inkişafı üçün beynəlxalq tibbi standartlar hazırlanmalıdır.
Mənbə: mail.ru