Tək bir əsnəmə beynin yorğunluq və diqqət arasında keçid etməsinə kömək edən dəyişikliklər dalğasına səbəb ola bilər. Bu qədim refleks sinir sisteminin fəaliyyətini tənzimləyir və hətta stressi və baş ağrılarını aradan qaldıra bilər.
Orta hesabla insan gündə 7-23 dəfə əsnəyir. Perm Politexnik Universitetinin alimləri aşkar ediblər ki, bu vərdiş hərəkəti beynin ayıqlıq və rahatlama arasında tarazlığı qorumasına kömək edən mürəkkəb neyrofizioloji mexanizmi gizlədir.
Beyin yorulduqda, dopamin neyronları aktivləşərək tənəffüs mərkəzinə siqnal göndərir. Reaksiyalar zənciri aşağıdakılardır: dərin nəfəs, boyun və üzdə gərginlik, qısa fasilə və güclü nəfəsvermə. Tək bir əsnəmə hava həcmini təxminən dörd dəfə, ürək döyüntüsünü isə 20-25% artırır.
Məşhur “oksigen çatışmazlığı” izahı özünü doğrultmur. Havasız bir otaqda əsnəmə hava çatışmazlığı səbəbindən deyil, diqqət səviyyəsinin azalması səbəbindən baş verir. Aktiv fəaliyyətə qayıdın və əsnəmək istəyi yox olur. Bu, daha çox oksigen nəfəs almağın bir yolu deyil, beynin incə tənzimlənməsi üçün bir vasitədir.
Əsnəmək insandan insana yoluxucu ola bilər. Biz bunu əksər hallarda yaxınlarımızdan – dostlardan, ailədən, partnyorlardan öyrənirik. Empatiya və qeyri-iradi təqliddən məsul olan güzgü neyronları – belə işləyir. Üz ifadələrinə qarşı həssaslığı azalmış autizmli insanlar adətən başqalarının əsnəməsinə reaksiya vermirlər.
İmtahandan və ya ictimaiyyət qarşısında çıxışdan əvvəl əsnəməyin başqa bir məqsədi var: daxili gərginliyi azaldır. Bu anda əzələləri rahatladan və gərginliyi aradan qaldıran serotonin ifraz olunur. Əsnəmədən sonra bədən sözün əsl mənasında rahatlıq tapır. Axşam saatlarında eyni mexanizm fəaliyyətdən yuxuya keçməyə kömək edir.
Əsnəmə zamanı göz yaşı axırsa, bu, fizioloji səbəblərdən qaynaqlanır: üz siniri göz yaşı vəzini aktivləşdirir və göz əzələləri kanalları bir anlıq sıxır. Sonra göz yaşları yanaqlardan axır.
Əsnəmə hətta baş ağrılarını da aradan qaldıra bilər. Miqren və ya yorğunluq zamanı damar spazmlarını aradan qaldırmağa kömək edir.
Əsnəməni tamamilə yatırmaq mümkün deyil – bu refleks nəfəs alma, ürək döyüntüsü və yuxu dövrlərini idarə edən qədim beyin strukturları tərəfindən idarə olunur.
