Bugun.tv xəbər verir ki, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Universitetinin Su, Ətraf Mühit və Sağlamlıq İnstitutunun hesabatına əsasən, dünya bir sıra bölgələrdə əvvəlki su ehtiyatlarını bərpa etməyin getdikcə çətinləşdiyi yeni mərhələyə qədəm qoyub. Hesabatda bu vəziyyət “qlobal su iflası” adlandırılır.
“Ensonhaber” nəşrinin oktyabrın 13-də yaydığı məlumata görə, iqlim dəyişikliyi, uzunmüddətli quraqlıqlar, yeraltı su ehtiyatlarından həddindən artıq istifadə və su hövzələrinin çirklənməsi problemi daha da dərinləşdirir. Qeyd edək ki, BMT Universitetinin bu hesabatı 20 yanvar 2026-cı ildə dərc olunub.
Bir sıra şəhərlər ciddi su təhlükəsi ilə üzləşib
Hesabatda Əfqanıstanın paytaxtı Kabilin su ehtiyatlarının tükənməsi təhlükəsi ilə üzləşdiyi bildirilir. Şəhərin su təchizatı əhalinin tələbatı, quraqlıq və yeraltı su ehtiyatlarının azalması səbəbindən ciddi təzyiq altındadır.
Meksikanın paytaxtı Mexikoda isə yeraltı su ehtiyatlarının həddindən artıq çəkilməsi torpağın çökməsinə səbəb olur. Məlumatda şəhərin bəzi ərazilərində torpaq səthinin ildə təxminən 50 santimetr aşağı düşdüyü qeyd edilir.
ABŞ-ın cənub-qərbində yerləşən ştatlar da quraqlıqdan təsirlənən Kolorado çayının azalan su ehtiyatlarının bölüşdürülməsi ilə bağlı çətinliklər yaşayırlar. Çay regionda əhalinin içməli su ilə təminatı və kənd təsərrüfatı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Qlobal su ehtiyatları sürətlə azalır
Hesabatda təqdim olunan göstəricilər problemin miqyasını ortaya qoyur. Məlumata görə, 1990-cı ildən bəri dünyadakı iri göllərin yarıdan çoxu su itirib. Böyük yeraltı su ehtiyatlarının təxminən 70 faizində uzunmüddətli azalma müşahidə olunur.
Son 50 il ərzində Avropa İttifaqının ərazisi ilə müqayisə edilə biləcək böyüklükdə bataqlıq və su-bataqlıq əraziləri yox olub. Həmçinin 1970-ci ildən bəri buzlaqların həcminin təxminən 30 faiz azaldığı bildirilir.
Hesabatın müəllifi, BMT Universitetinin Su, Ətraf Mühit və Sağlamlıq İnstitutunun direktoru Kaveh Mədani hesab edir ki, su problemini yalnız müvəqqəti böhran kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Bəzi bölgələrdə təbii su sistemləri əvvəlki vəziyyətinə qayıtmaq imkanını itirib. Buna görə mövcud ehtiyatların qorunması ilə yanaşı, yeni şəraitə uyğunlaşmaq da vacibdir.
Təxminən 4 milyard insan su qıtlığı ilə üzləşir
BMT Universitetinin məlumatına əsasən, dünyada təxminən 4 milyard insan hər il ən azı bir ay ciddi su çatışmazlığı yaşayır. Bu vəziyyət əhalinin sağlamlığına, kənd təsərrüfatına, ərzaq təhlükəsizliyinə və iqtisadi fəaliyyətə mənfi təsir göstərir.
Hesabatda su itkilərinin azaldılması, kənd təsərrüfatında daha səmərəli suvarma üsullarının tətbiqi, çirklənmənin qarşısının alınması, yeraltı su ehtiyatlarının və bataqlıq ərazilərin qorunması əsas tədbirlər sırasında göstərilir.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, hökumətlər su ehtiyatlarının idarə olunmasında qısamüddətli tədbirlərlə kifayətlənməməli, uzunmüddətli və elmi əsaslara söykənən strategiyalar hazırlamalıdırlar. Su ehtiyatlarının qorunması həm ekoloji tarazlıq, həm də gələcək nəsillərin təhlükəsizliyi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Mənbələr: Ensonhaber