ABŞ və İsrail ilə İran arasında yaranan müharibə fonunda qlobal enerji bazarında ciddi gərginlik yaranıb. Bu vəziyyət nəticəsində dünya bazarında neftin qiyməti yenidən bir barel üçün 100 dolları keçib.
Mütəxəssislər bildirir ki, neft qiymətlərinin artması yalnız enerji bazarına deyil, həm də ərzaq qiymətlərinə birbaşa təsir göstərir. Çünki neft və qaz kənd təsərrüfatında istifadə olunan gübrələrin istehsalında və məhsulların daşınmasında əsas rol oynayır.
Qlobal neft tədarükünün mühüm hissəsi Hörmüz boğazı vasitəsilə daşınır. İran və Oman arasında yerləşən bu dar su yolu dünya neft ticarətinin ən strateji marşrutlarından biri hesab olunur. Məlumata görə, gündə təxminən 20 milyon barel neft bu boğazdan keçir ki, bu da qlobal neft istehlakının təxminən beşdə birinə bərabərdir.
Müharibə başlayandan sonra bölgədə təhlükəsizlik riski artdığı üçün bir çox tanker şirkətləri bu marşrutdan istifadəni məhdudlaşdırıb. Gəmilərə hücumlar və naviqasiya sistemlərinə müdaxilə xəbərləri nəticəsində bəzi tanker operatorları gəmiləri təhlükəli əraziyə daxil etməməyə üstünlük verir.
Analitiklər bildirirlər ki, neftin daşınmasında yaranan problemlər qlobal təchizat zəncirini zəiflədir. Təklifin azalması və tələbatın sabit qalması qiymətlərin daha da yüksəlməsinə səbəb olur.
İqtisadçıların fikrincə, enerji qiymətlərinin artması ərzaq istehsalına və logistikasına ciddi təsir edir. Kənd təsərrüfatında istifadə olunan gübrələrin istehsalı əsasən qaz və neft məhsullarına bağlıdır. Bundan başqa, məhsulların tarlalardan bazarlara daşınması üçün də yanacaq tələb olunur.
Bu səbəbdən enerji qiymətlərinin yüksəlməsi qlobal ərzaq qiymətlərində də artım yarada bilər. Xüsusilə ərzaq idxalından asılı olan kasıb ölkələr bu vəziyyətdən daha çox təsirlənə bilər.
Ekspertlər xəbərdarlıq edir ki, müharibə uzun müddət davam edərsə, dünya iqtisadiyyatında inflyasiya və iqtisadi yavaşlama riski də arta bilər.
Mənbə: Aljazeera.Com