Amerika xəbər saytı Axios, adı açıqlanmayan yüksək vəzifəli ABŞ rəsmisinə istinadən Ağ Evin xüsusi elçisi Stiv Vitkoffun İranın devrilmiş şahının oğlu Rza Pəhləvi ilə gizli görüş keçirdiyini bildirib. Görüşdə İranın müxtəlif yerlərində davam edən etirazlar müzakirə edildiyi bildirilir.
Axios-a danışan həmin rəsmi Donald Tramp administrasiyasının etirazlarda Pəhləvinin adının tez-tez səsləndirilməsindən təəccübləndiyini bildirib. Rəsmi şəxsin sözlərinə görə, Qərb tərəfindən dəstəklənən müxalifət fiquru Pəhləvinin populyarlığında artım hiss olunur və etirazçıların onun adını şüarlarına “kortəbii şəkildə” daxil etdikləri irəli sürülür.
Reuters-in məlumatına görə, Pəhləvi hökumət əleyhinə etirazlarda müəyyən qruplara təsir göstərməyə çalışan qərbyönlü bir səs kimi yenidən ortaya çıxır.
Agentliyin qiymətləndirməsində vurğulanır ki, 65 yaşlı Pəhləvi, 1979-cu il İslam İnqilabında atası Məhəmməd Rza Pəhləvinin devrilməsindən bəri İrandan kənarda yaşamasına baxmayaraq, özünü “milli lider” kimi təqdim etməyə çalışır.
ABŞ-dakı evindən sosial mediada mesajlar paylaşan Pəhləvi etirazçıları tərifləyir və rejimin devrilməsinə çağıran bəyanatlar verir.
Reuters-in məlumatına görə, Pəhləvi dəfələrlə rejim dəyişikliyinə çağırış edib, xüsusən də 2009-cu il seçki etirazları və 2022-ci ildə başlayan nümayişlər də daxil olmaqla böhran dövrlərində.
Lakin bu dövrlərdə Qərbin dəstəklədiyi monarxiya tərəfdarı xəttin İran cəmiyyətində geniş dəstək tapdığına dair heç bir güclü əlamət yox idi. Pəhləvi atasının 1980-ci ildə Qahirədə vəfatından sonra sürgündəki kral dairələri tərəfindən simvolik olaraq “Şah” elan edilib.
Müxtəlif açıqlamalarında Pəhləvi İranda “dini hakimiyyətə” son qoymaq istəyini ifadə edib.
O, ABŞ-da yaşayır və işğalçı rejimi ziyarət edib.
Reuters agentliyinin məlumatına görə, Pəhləvi 1960-cı ildə anadan olub və 1967-ci ildə Tehranda keçirilən dəbdəbəli tacqoyma mərasimində vəliəhd elan edilib. O dövrün həddindən artıq dəbdəbəli monarxiya həyat tərzi İran xalqının üzləşdiyi iqtisadi çətinliklərlə kəskin şəkildə ziddiyyət təşkil edir və ictimai qəzəbi alovlandırırdı.
O dövrdə ictimaiyyət də Şahın repressiv təhlükəsizlik aparatı olan SAVAK-ın təcrübələrinə qarşı reaksiya verirdi.
Atası devrilməzdən əvvəl Pəhləvi qırıcı pilot kimi təhsil almaq üçün ABŞ-a getmişdi. Daha sonra siyasi elmlər üzrə təhsil almışdı. Sürgün illərində, xüsusən də Qərbdəki İran diasporundan dəstək almışdı.
2023-cü ildə Pəhləvi işğalçı rejimi ziyarət etmiş və o vaxtkı baş nazir Benyamin Netanyahu və digər rəsmilərlə görüşmüşdür. Pəhləvi işğalçı rejimin və ABŞ-ın İranın nüvə obyektlərinə hücumlarını açıq şəkildə dəstəkləmiş və Qərbin İran xalqı adından daha sərt tədbirlər görməli olduğunu iddia etmişdir.
Buna baxmayaraq, Pəhləvi Vaşinqtonda və ya Avropa paytaxtlarında özünə güclü və açıq siyasi dəstək yarada bilməyib.
“New York Times” qəzetinin məlumatına görə, Pəhləvi ABŞ prezidenti Donald Trampın dəstəyini qazanmağı strateji məqsəd kimi görür.
Sosial mediada Pəhləvi Trampın “İranı yenidən böyük edəcəyini” bildirib və eyni zamanda əvvəlki Demokrat prezidentləri İranı “tərk etməkdə” günahlandırıb.
Nəhayət, Pəhləvi ABŞ-ın İrana hərbi müdaxiləsini açıq şəkildə dəstəklədiyini bildirib və Trampı etirazçıların repressiyasına qarşı sərt tədbirlər görməyə çağırıb.
Mənbə: İlkha