Dünya

Dəniz buzunun rekord dərəcədə azalmasının səbəbi nədir

Britaniyalı tədqiqatçılar deyirlər ki, dəniz buzunun rekord dərəcədə azalmasının iqlim dəyişikliyindən başqa bir səbəbi yoxdur.

Britaniya Antarktika Tədqiqatları İnstitutu (BAS) açıqlayıb ki, iqlim dəyişikliyi olmasa, 2023-cü ildə Antarktidada ölçülən aşağı dəniz buzu dəyərləri çox güman ki, qeydə alınmayacaq.

İnstitut tərəfindən Antarktidada dəniz buzlaqlarının ölçülməsi əsasında hazırlanan araşdırma Amerika Geofizika İttifaqının resenziyalı jurnalında dərc olunub.

Araşdırmada keçən ilin qışında digər illərin qış aylarına nisbətən gözləniləndən 2 milyon kvadrat kilometr az buzlaq ölçüldüyü və bu miqdarın Britaniya adasından 10 dəfə çox olduğu qeyd edilib.

Araşdırmada həmçinin, iqlim dəyişikliyi olmasaydı, hər 2 min ildən bir müşahidə olunacaq belə bir aşağı buzlaq səviyyəsinin böyük ehtimalla qeyd olunmayacağı ifadə edildi.

Tədqiqat həmçinin dəniz buzlaqlarının 2015-ci ilə qədər davamlı olaraq artdığını, lakin o vaxtdan bəri azalmağa başladığını və BAS-ın 18 fərqli iqlim modeli ilə iqlim dəyişikliyinin buzlaqlar üzərindəki təsirlərini araşdırdığını bildirib.

Tədqiqat yoxa çıxan buzlaqların geri qayıtmasının 20 ildən çox vaxt apardığını vurğulayaraq, bu böyüklükdə buzlaq itkilərinin Antarktida ətrafındakı Cənubi Okeanda əhəmiyyətli dəyişikliklərə səbəb olacağına da diqqət çəkib.

Qitədəki buzlaq ölçmələrinin 1978-ci ildə peyk görüntüləmə üsulları ilə başladığını xatırladan araşdırma, 2017-ci ildən sonra buzlaqların miqdarının rekord səviyyədə azaldığını vurğuladı.

Araşdırmada keçən ilin ilk yarısında ölçülən okean səthinin yüksək temperaturunun dəniz buzlarının rekord dərəcədə əriməsinə səbəb olduğu, güclü şimal-cənub küləklərinin də əhəmiyyətli təsir göstərdiyi vurğulanıb.

Tədqiqat Antarktidadakı buzlaqların dünya iqliminə əhəmiyyətli təsirlərini də əhatə edirdi.

Araşdırmada qitədəki buzlaqların okeanlardakı axınların temperaturunu təyin edərək iqlimə birbaşa təsir etdiyi, dəniz buzlaqlarının isə sahil buzlaqlarına təsir edən küləklər üçün qalxan rolunu oynadığı bildirilib.

Araşdırmada buzlaqların dənizlərdəki həyat üçün də əhəmiyyətli olduğu vurğulanıb və xüsusilə imperator pinqvin koloniyalarının buzlaq səviyyəsinin aşağı olması səbəbindən əhali itkisinə məruz qaldığı vurğulanıb.

Tədqiqatda iştirak edən elm adamlarından biri olan Rachel Diamond, verdiyi açıqlamada ölçülən buzlaq səviyyəsinin gözlənilmədən aşağı olduğunu ifadə edərək, “Buzlağın nə qədər çətin olduğunu öyrənmək üçün ilk dəfə belə böyük bir iqlim modeli dəsti istifadə edilmişdi. 2023-cü ildəki səviyyədir” deyib.

Son 45 ildə peykdən çəkilmiş görüntülərə əlavə olaraq iqlim modellərinin də gündəmə gəldiyini izah edən Diamond, “Modellərə görə, dəniz buzunun rekord dərəcədə aşağı olması, heç olmasa hər 2 min ildən bir ölçüləcəkdi. İqlim dəyişikliyinin 1 faizdən az olması ehtimalı az hesab edilməməlidir” dedi.

Araşdırmanı aparan komandanın tərkibində olan alim Caroline Holmes, dünyada istixana qazı hasilatı artdıqca buzlaqların səviyyəsinin azalmağa davam edəcəyini vurğuladı.

Başqa bir alim Louise Sime isə açıqlamasında buzlaqların səviyyəsinin aşağı olması və artan temperaturun regional və qlobal iqlimə və canlı təbiətə, xüsusilə pinqvinlər və balinalara təsir edəcəyini vurğuladı.

BAS yanvar ayında verdiyi bəyanatda Antarktidadakı buzlaq şəraitinin dəyişməsi səbəbindən imperator pinqvin koloniyalarının yerlərini dəyişməli olduğunu, bəzi koloniyaların isə 30 kilometrdən çox uzağa köçdüyünü bildirib.

Mənbə: TrtHaber

Aynur Camal

Oxşar xəbərlər

Zelenski Rusiyaya qarşı zərbələrdən danışdı

Bugün TV

Budapeştin Qəhrəmanlar Meydanında Cümhuriyyətin 100 illiyi qeyd edildi

Bugün TV

Çin ABŞ-ın beş hərbi şirkətinə sanksiya tətbiq etdi

İntizar Əmirova

Bu veb sayt təcrübənizi yaxşılaşdırmaq üçün kukilərdən istifadə edir. Güman edirik ki, bununla razısınız, lakin istəsəniz, imtina edə bilərsiniz. Qəbul edin Ətraflı Oxu