Bugun.Tv xəbər verir ki, Kanadanın Şimal-Qərb Ərazilərində alimlər əvvəllər ayrıca geoloji hadisə kimi təsvir edilməmiş sürüşmə növünü müəyyən ediblər. Bu hadisələr zamanı daimi donuşluq qatının böyük hissəsi alt təbəqədən ayrılaraq bütöv bloklar şəklində yamac boyunca hərəkət edir. Tədqiqatçılar belə sürüşmələrin istiləşmə və meşə yanğınlarının təsiri ilə daha tez-tez baş verə biləcəyini ehtimal edirlər.
“Mail.ru”nun məlumatına görə, araşdırmada Conson və Redstoun çaylarının vadilərində 2017 və 2018-ci illərdə baş vermiş iki böyük sürüşmə öyrənilib. 2017-ci ildə Conson çayı vadisində baş verən hadisə təxminən 18 milyon kubmetr materialın hərəkətinə səbəb olub. Bir il sonra Redstoun çayı vadisində baş verən sürüşmədə isə təxminən 4,5 milyon kubmetr donmuş torpaq və süxur yerini dəyişib.
Donmuş torpaq niyə hərəkətə gəlir?
Tədqiqatçıların irəli sürdüyü mexanizmə görə, istiləşmə və meşə yanğınlarının təsiri torpaqda çatların yaranmasına şərait yarada bilər. Su həmin çatlarla dərin qatlara sızaraq daimi donuşluğun alt hissəsinin əriməsini sürətləndirir. Aşağı təbəqə dayanıqlığını itirdikdə, böyük donmuş torpaq kütlələri qəfil ayrılaraq yamacdan aşağı sürüşə bilər.
Alimlər 1995-ci ildə həmin ərazilərdə baş vermiş güclü meşə yanğınlarının sonrakı geoloji dəyişikliklərə təsir göstərmiş ola biləcəyini qeyd edirlər. Onların hesablamalarına görə, suyun donmuş qatın alt hissəsinə çatması və onu zəiflətməsi uzun illər çəkə bilər.
Araşdırmaçılar Makkenzi çayı vadisində oxşar hadisələrin baş verməsi üçün əlverişli şəraiti olan yüzlərlə sahə müəyyənləşdiriblər. İqlim istiləşməsinin və yanğınların güclənməsinin gələcəkdə bu cür sürüşmələrin riskini artıra biləcəyi bildirilir.
Tədqiqatın nəticələri Geophysical Research Letters elmi jurnalında dərc olunub.
Mənbə: Mail.ru