Bugun.tv xəbər verir ki, astronomlar Böyük Partlayışdan cəmi 1,3 milyard il sonra mövcud olmuş uzaq bir qalaktikada bir-birinə yaxınlaşan və gələcəkdə birləşə biləcək üç superkütləli qara dəlik aşkar ediblər.
Beynəlxalq tədqiqat qrupu James Webb Kosmik Teleskopundan istifadə edərək Yerdən təxminən 12,5 milyard işıq ili uzaqlıqda yerləşən J0148-4214 qalaktikasını araşdırıb. Astronomy & Astrophysics jurnalında yayımlanan tədqiqatın nəticələrinə görə, qalaktikanın mərkəzində və onun ətrafında yerləşən üç qara dəlik qaz buludları ilə qidalanır və mürəkkəb qarşılıqlı cazibə təsiri nəticəsində potensial birləşməyə doğru hərəkət edir.
James Webb qara dəlikləri necə aşkar edib?
Bu qədər uzaqda yerləşən qara dəlikləri birbaşa görüntüləmək mümkün olmayıb. Astronomlar onların ətrafında yüksək sürətlə hərəkət edən hidrogen qazının xüsusiyyətlərini James Webb teleskopunun yüksək dəqiqlikli spektroskopik avadanlığı vasitəsilə araşdırıblar.
Qazın hərəkət sürəti və digər xüsusiyyətlərindən istifadə etməklə alimlər qara dəliklərin kütləsini və maddə udma sürətini hesablayıblar. Alınan məlumatlar ilkin kainatda qara dəliklərin necə sürətlə böyüyə bildiyini anlamaq üçün mühüm ipucları verir.
Mərkəzdə biri nəhəng, digəri isə həddindən artıq sürətlə böyüyür
Qalaktikanın mərkəzində bir-birindən təxminən 620 işıq ili məsafədə iki qara dəlik yerləşir.
Onlardan birinin kütləsi Günəşdən təxminən 80 milyon dəfə böyükdür. Digər qara dəliyin kütləsi isə təxminən 600 min Günəş kütləsinə bərabərdir.
Daha kiçik olan qara dəliyin maraqlı xüsusiyyəti onun maddəni nəzəri baxımdan qəbul edilən maksimum sürətdən daha yüksək templə udmasıdır. Alimlər hesab edir ki, bu proses qara dəliyin sürətlə böyüməsinə səbəb olur. Güclü şüalanmanın təsiri ilə bu sürətli qidalanmanın gələcəkdə məhdudlaşacağı gözlənilir.
Üçüncü qara dəlik qalaktikadan uzaqlaşa bilər
Sistemin üçüncü üzvü qalaktikanın mərkəzindən təxminən 5 500 işıq ili uzaqlıqda yerləşir və onun kütləsinin Günəşin təxminən 2 milyon misli olduğu hesablanır.
Astronomlar bu obyektin keçmişdə başqa bir qalaktika ilə birləşmə nəticəsində sistemə daxil ola biləcəyini düşünürlər. Üç böyük cismin qarşılıqlı cazibə təsirlərini izah edən klassik “üç cisim problemi” burada mühüm rol oynaya bilər.
Bu qarşılıqlı təsir nəticəsində üçüncü qara dəliyin digər iki obyektlə birləşmək əvəzinə yüksək sürətlə qalaktikadan kənara atılması da mümkündür. Alimlər hazırda onun gələcəkdə sistemdəki digər qara dəliklərlə birləşəcəyini, yoxsa milyardlarla il ərzində tək halda kosmosda hərəkət edəcəyini araşdırırlar.
Bu kəşf erkən kainatda superkütləli qara dəliklərin qısa müddət ərzində necə bu qədər böyük ölçülərə çatdığı sualına yeni cavablar verə bilər. Eyni zamanda, üç qara dəlikdən ibarət belə sistemlərin son nəticədə birləşməsi baş verərsə, bunun güclü qravitasiya dalğaları yaratması da mümkündür.
Mənbə: TRT Haber