Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) Gaia peyki tərəfindən toplanan yeni məlumatlar Süd Yolunun xarici bölgələrində nəhəng dalğanın əmələ gəldiyini ortaya çıxarıb. Alimlərin fikrincə, bu nəhəng “kosmik dalğa” keçmişdə baş verən böyük toqquşmanın izlərini daşıyır.
İtaliya Milli Astrofizika İnstitutundan Eloisa Poggionun rəhbərlik etdiyi bir qrup, Süd Yolunun xarici diskində təxminən 17.000 gənc nəhəng ulduzun və 3400 dəyişkən (Sefeid) ulduzun hərəkətlərini təhlil edib. Tapıntılar ulduzların yuxarı və aşağı sürətlərinin müntəzəm “dalğa hərəkətini” ortaya qoyub.
Tədqiqatçıların fikrincə, bu dalğalar daş atıldıqdan sonra gölməçənin səthində əmələ gələn halqalara bənzəyir. Dalğanın amplitudası və ya yuxarı və aşağı salınma miqdarı qalaktika mərkəzindən məsafə artdıqca artır.
Başqa bir qalaktika ilə toqquşma səbəb ola bilər.
Alimlər bu kosmik dalğanın mənbəyini dəqiq bilmirlər.
Lakin ən güclü ehtimallardan biri Süd Yolunun hazırda qarşılıqlı əlaqədə olduğu Oxatan cırtdan qalaktikasıdır.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu kiçik qalaktika Süd Yolunun diskindən keçərək qalaktika boyunca gölməçəyə atılan daş kimi dalğalar yarada bilər.
Qalaktika Düşünüldüyündən Daha Dinamikdir
Gaia məlumatları bir daha Süd Yolunun düz və sakit bir quruluş olmadığını, əksinə əyri və dalğalı bir disk quruluşuna sahib olduğunu təsdiqləyib. Tədqiqatçılar bildiriblər ki, “Tapıntılar qalaktik mərkəzdən xaricə yayılan şaquli dalğanı göstərir”.
Bu dalğanın qalaktikanın qaz örtüyündə yarandığı və daha sonra gənc ulduzlara keçdiyi düşünülür.
Yeni Məlumatlar Sirri Aça Bilər
Alimlər, 2026-cı ildə buraxılması planlaşdırılan Gaia-nın dördüncü məlumat dəsti (DR4) ilə bu dalğanın mənbəyini daha aydın şəkildə araşdırmağı hədəfləyirlər.
“Bu dalğanın Oxatan Qalaktikası ilə, yoxsa daha kiçik strukturlarla əlaqəli olub olmadığını anlamaq üçün daha çox məlumata ehtiyacımız var”, – Poggio bildirib.
“Astronomy & Astrophysics” jurnalında dərc olunan yeni tapıntılar bir daha Süd Yolunun hələ də dinamik, canlı bir qalaktika olduğunu sübut edir.
Mənbə: Trthaber.com