Britaniyalı alimlərin apardığı yeni araşdırma göstərib ki, yanıqlara uzun müddət məruz qalmaq insanın genetik təkamülünə təsir etmiş ola bilər. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, bu təsir 1 milyon ildən çox müddət ərzində davam edərək insanın yaralarının sağalması və immun sistem reaksiyalarının formalaşmasına səbəb olub.
“BioEssays” jurnalında dərc edilən elmi işdə qeyd olunur ki, oddan istifadə yalnız mədəni deyil, həm də bioloji baxımdan insanın inkişafında mühüm faktor olub. İnsanlar digər canlılardan fərqli olaraq odla daha yaxın təmasda yaşadıqları üçün tez-tez müxtəlif dərəcəli yanıqlar alırlar. Bu səbəbdən təbii seçmə, yanıqlardan sağ qalmağa kömək edən genetik xüsusiyyətləri daha üstün etmiş ola bilər.
Araşdırma London İmperial Kolleci, Çelsi və Vestminster xəstəxanası, həmçinin London Kraliça Meri Universitetinin alimləri tərəfindən aparılıb. Müqayisəli genom məlumatlarının təhlili nəticəsində məlum olub ki, yanıq travmasına cavab verən genlər insanlarda daha sürətli təkamül əlamətləri göstərir.
Bu genlər iltihab prosesləri, yaraların bərpası və infeksiyalara qarşı mübarizədə iştirak edir. Alimlər vurğulayır ki, bunlar dərinin zədələnməsindən sonra bədənin bərpası üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi doktor Coşua Kaddihi bildirib ki, yanıqlar insanlara xas bir problemdir və başqa canlılar insan qədər yüksək temperatur riski altında yaşamır. Onun sözlərinə görə, təbii seçmə insanlarda tez-tez baş verən kiçik yanıqlardan sağ çıxma qabiliyyətini gücləndirib.
Alimlər qeyd edir ki, bu adaptasiyaların mənfi tərəfi də ola bilər: yüngül yanıqlarda faydalı olan reaksiyalar ağır yanıqlarda həddindən artıq iltihab, çapıqlaşma və hətta orqan çatışmazlığı kimi ağır nəticələrə səbəb ola bilər.
Araşdırmanın nəticələri gələcəkdə yanıqların müalicəsinə yeni yanaşmaların formalaşmasına və heyvanlar üzərində aparılan təcrübələrin insanlarda niyə həmişə effektiv olmadığını izah etməyə kömək edə bilər.
Mənbə: mail.ru