Bugun.tv xəbər verir ki, ABŞ-İran müharibəsinin yenidən şiddətlənməsi və Hörmüz boğazının bağlanması dünya bazarında ciddi neft çatışmazlığına səbəb ola bilər. “Al Jazeera”nın oktyabrın 23-də dərc etdiyi təhlilə görə, fövqəladə neft ehtiyatları son onilliklərin ən aşağı səviyyələrinə düşüb və münaqişənin uzanması qlobal iqtisadiyyat üçün ciddi təhlükə yarada bilər.
Neft ehtiyatları azalır
Analitiklərin hesablamalarına görə, 2025-ci ilin dekabrının sonundan bəri Çin və İran istisna olmaqla, dünya üzrə strateji neft ehtiyatları təxminən 327 milyon barel azalıb. Mövcud ehtiyatların yalnız 400 milyon barelədək hissəsinin real istifadəyə yararlı olduğu bildirilir.
Martın 11-də Beynəlxalq Enerji Agentliyinin 32 üzvü bazara fövqəladə ehtiyatlardan 400 milyon barel neft çıxarmaq barədə razılığa gəlib. ABŞ-ın strateji neft ehtiyatı isə 283 milyon barelə enib. Bu, 1982-ci ilin oktyabrından bəri qeydə alınan ən aşağı göstəricidir.
Hörmüz boğazının bağlanması nə ilə nəticələnə bilər?
Müharibədən əvvəl dünya neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz təchizatının təxminən beşdə biri Hörmüz boğazından daşınırdı. Bu marşrutun bağlanması, eyni zamanda Bab əl-Məndəb boğazında gəmi hərəkətinin məhdudlaşması Yaxın Şərqdən enerji ixracını kəskin azalda bilər.
Təhlildəki hesablamaya əsasən, belə bir vəziyyətdə Yaxın Şərqdən gündəlik xam neft ixracı 16,8 milyon bareldən 7,5 milyon barelə düşə bilər. Bu isə gündə təxminən 9,3 milyon barel azalma deməkdir.
Yanacağın qiyməti arta bilər
Ekspertlər xəbərdarlıq edirlər ki, münaqişə uzun müddət davam edərsə, mövcud ehtiyatlar cəmi bir-iki ay ərzində yaranan kəsiri qarşılamaq üçün kifayət etməyə bilər. Neftin qiymətinin bir barel üçün 150 dollara yüksəlməsi də mümkün ssenarilərdən biri kimi göstərilir.
Ən ciddi təsirin dizel yanacağının qiymətində hiss ediləcəyi, bunun isə daşınma və istehsal xərclərini artıraraq istehlakçılara təsir göstərəcəyi gözlənilir. Çin, Hindistan və Pakistan kimi Asiya ölkələri alternativ təchizat mənbələrinə çıxışın çətinliyi səbəbindən daha böyük risklə üzləşə bilərlər.
Mənbə: Al Jazeera