ABŞ-da fəaliyyət göstərən Northwestern Universiteti mühəndisləri tərəfindən hazırlanmış yeni texnologiya süni neyronların real beyin hüceyrələri ilə birbaşa qarşılıqlı əlaqə qurmasına imkan yaradır. Tədqiqat çərçivəsində yaradılan bu hüceyrələr bioloji neyronların davranışını təqlid edərək onlarla uyğun elektrik siqnalları ötürə bilir.
Araşdırmanın nəticələri Nature Nanotechnology jurnalında dərc olunub. Laboratoriya şəraitində siçan beyin toxuması üzərində aparılan testlər zamanı süni neyronların real sinir hüceyrələrini uğurla stimullaşdırdığı müşahidə edilib. Bu isə texnologiyanın canlı sinir sistemləri ilə effektiv inteqrasiyasını təsdiqləyir.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu inkişaf görmə, eşitmə və hərəkət qabiliyyətinin bərpasını hədəfləyən neyroprotez cihazlar və beyin–maşın interfeyslərinin yaradılması baxımından mühüm addımdır. Yeni yanaşma ənənəvi silikon əsaslı sistemlərlə müqayisədə daha az enerji sərf edir və daha kompleks siqnal modelləri yarada bilir.
Tədqiqat zamanı süni neyronların hazırlanmasında molibden disulfid və qrafen tərkibli xüsusi elektron mürəkkəblərdən istifadə olunub. Bu materiallar elastik polimer səthlər üzərinə “aerosol jet” texnologiyası ilə çap edilərək real neyronların impuls ötürmə və aktivləşmə davranışını təqlid edən siqnallar yaradır.
Həmçinin alimlər bildirir ki, əvvəlki süni neyron modelləri ya çox zəif, ya da bioloji sistemlərlə uyğun olmayan siqnallar istehsal etdiyinə görə effektiv deyildi. Lakin yeni texnologiya real neyronların “partlayış” və ya “davamlı aktivləşmə” kimi mürəkkəb reaksiyalarını uğurla imitasiya edə bilir.
Ekspertlər hesab edir ki, bu yenilik gələcəkdə həm süni intellekt sistemlərinin enerji istehlakını azaltmağa, həm də sinir sistemi ilə daha uyğun işləyən implantların hazırlanmasına şərait yaradacaq. Bu isə iflic və müxtəlif nevroloji xəstəliklərin müalicəsində yeni imkanlar aça bilər.
Mənbə: TrtHaber