Alimlər uzun illərdir hesab edir ki, Ayın yaranması Yer kürəsinin erkən dövründə baş verən nəhəng kosmik toqquşma ilə bağlıdır. Bu nəzəriyyə Giant Impact Hypothesis kimi tanınır.
Theia ilə toqquşma ssenarisi
Bu nəzəriyyəyə görə, təxminən 4,5 milyard il əvvəl Yer kürəsi Mars ölçüsündə olan hipotetik planet – Theia ilə toqquşub.
Toqquşma nəticəsində hər iki səma cismi böyük ölçüdə parçalanıb və kosmosa atılan material sonradan birləşərək Ayı formalaşdırıb.
Yeni araşdırma nə deyir?
Almaniyanın Max Planck Institute for Solar System Research alimlərinin apardığı son tədqiqat bu hekayəyə yeni detal əlavə edib.
Araşdırma göstərir ki:
- Yer və Ayın kimyəvi tərkibi (xüsusilə izotoplar) demək olar ki, eynidir
- Bu isə Theia-nın uzaqdan gələn bir planet deyil, Yerə yaxın bölgədə formalaşdığını göstərir
Başqa sözlə, Yer və Theia “kosmik qonşular” olub və eyni maddələrdən yaranıblar.
İzotop sübutları
Alimlər Yer, Ay və meteorit nümunələrini müqayisə edərək belə nəticəyə gəliblər:
- Yer və Ayın dəmir və digər element izotopları çox oxşardır
- Lakin meteoritlərin tərkibi fərqlidir
Bu isə göstərir ki, Ayın materialı əsasən Yer və ona yaxın formalaşmış cisimlərdən ibarət olub.
Hələ də açıq suallar var
Buna baxmayaraq, alimlər etiraf edir ki, prosesin detalları hələ də tam aydın deyil:
- Toqquşmadan sonra materialların necə qarışdığı
- Ayın nə qədər tez formalaşdığı
- Theia-nın dəqiq quruluşu
bu suallar hələ də araşdırılır.
Nəticə
Yeni tədqiqat Ayın yaranması ilə bağlı əsas nəzəriyyəni gücləndirsə də, onu daha da dəqiqləşdirir:
Ay təkcə böyük toqquşmanın nəticəsi deyil, həm də Yerə çox yaxın “qonşu planet”lə ortaq mənşəyə malikdir.
Mənbə: mail.ru