Bugun.tv xəbər verir ki, Çinin sosial media məkanında ölkənin ən məşhur tarixi sülalələrindən biri olan Tan sülaləsinin heç vaxt mövcud olmadığına dair qəribə iddia yayılıb. Tarixçilər bu fikri əsassız hesab edir, Çin hakimiyyəti isə mübahisənin yayılmasını ölkənin tarixinə və milli kimliyinə təhlükə kimi qiymətləndirir.
Tan sülaləsi eramızın 618–907-ci illəri arasında Çinə hökmranlıq edib. Bu dövr Çin tarixinin ən parlaq mərhələlərindən biri hesab olunur. Sülalənin hakimiyyəti illərində ölkənin ərazisi genişlənib, beynəlxalq ticarət inkişaf edib, mədəniyyət və incəsənət çiçəklənib. Tan dövründə Çin İpək Yolunun əsas mərkəzlərindən birinə çevrilib.
CNN-in məlumatına görə, Tan sülaləsinin mövcudluğunu inkar edən iddialar son aylarda Çinin internetində yayılmağa başlayıb. Hər şey Qiao Yu adlı bir tarixçinin may ayında paylaşdığı video ilə başlayıb. O, bəzi astroloji məlumatlardan istifadə etməklə Tan sülaləsinin əslində mövcud olmadığını “sübut etməyə” çalışıb.
Sonradan bu iddia sosial şəbəkələrdə geniş yayılıb. Hətta bəzi insanların Tan sülaləsinin qədim paytaxtı olmuş Sian şəhərinin turizm idarəsinə zəng edərək sülalənin “uydurma olduğu sübut edildiyi üçün” qurumun fəaliyyətinin dayandırılmasını tələb etdikləri barədə məlumatlar yayılıb.
Çinin Weibo sosial şəbəkəsində “Tan sülaləsi mövcud deyil” mövzusundakı həştəq on milyonlarla baxış toplayıb.
Tarixçilər iddianı rədd edir
Tan sülaləsinin mövcud olmadığını iddia edən şəxslərdən biri sonrakı Sun sülaləsinin ənənəvi tarixdə qəbul ediləndən daha əvvəl yarandığını və bunun Tan sülaləsinin tarixdən çıxarılması demək olduğunu irəli sürür.
Lakin tarixçilər bu yanaşmanı ciddi elmi əsaslara malik olmayan fikir hesab edirlər.
Harvard Universitetinin Çinşünaslıq professoru Uilyam Kirbi Tan sülaləsinin mövcudluğunu inkar edən iddianı “dəlilik” adlandırıb. Onun sözlərinə görə, tarixdə müəyyən faktlar var və Tan sülaləsinin mövcudluğu da həmin faktlardan biridir.
Kirbi həmçinin Tan sülaləsinin yalnız Çin tarixinin bir hissəsi olmadığını, eyni zamanda Mərkəzi və Daxili Asiya ilə sıx əlaqələri olan böyük bir imperiya olduğunu vurğulayıb.
Çin hakimiyyəti də mübahisəyə qoşuldu
Tan sülaləsi ilə bağlı iddialar sosial mediada yayıldıqdan sonra Çinin dövlət mediası da məsələyə münasibət bildirib.
“Nanjing Daily” qəzeti bəzi valideynlərin bu mübahisənin uşaqlar arasında tarixi faktlarla bağlı çaşqınlıq yaratmasından narahat olduqlarını yazıb.
Şanxay hökuməti ilə əlaqəli “The Paper” nəşri isə tarixi faktların rasional şəkildə araşdırılmasının vacibliyini vurğulayıb və “tarixi nihilizm” adlandırılan yanaşmanı tənqid edib.
Avqustun ortalarında isə Çinin hakim Kommunist Partiyasının əsas media orqanlarından biri olan “People’s Daily” məsələyə daha sərt münasibət bildirib. Qəzet Tan sülaləsinin heç vaxt mövcud olmadığı iddiasını “absurd” adlandırıb və bu cür fikirlərin gənclərin ölkənin tarixinə şübhə ilə yanaşmasına səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
Qəzet həmçinin Tan sülaləsinin Çin tarixinin ən parlaq dövrlərindən biri olduğunu vurğulayıb.
Niyə bu iddia yayılıb?
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, məsələ yalnız tarixlə bağlı mübahisədən ibarət olmaya bilər. Çində tarixdən bəzən müasir siyasi və sosial problemlərə münasibət bildirmək üçün də istifadə edilir.
Harvard Kennedi Məktəbinin tarixçisi Rana Mitterin sözlərinə görə, Çin tarixinin müəyyən dövrləri üzərində mübahisələr ölkədə mövcud vəziyyətə münasibət bildirməyin dolayı yollarından birinə çevrilə bilər.
CNN-in danışdığı 24 yaşlı Pekin sakini isə Tan sülaləsinin mövcudluğunu sorğulamağın bəzi gənclər üçün mövcud hakimiyyət və ekspertlərə etiraz formasına çevrilə biləcəyini bildirib.
Bu yanaşmaya görə, tarixi faktları şübhə altına almaqla bəzi sosial media istifadəçiləri əslində yalnız keçmişi deyil, bu gün ölkədə formalaşmış rəsmi düşüncə tərzini də tənqid etməyə çalışa bilərlər.
İddianı yayan şəxsin hesabları bloklanıb
Mübahisənin böyüməsindən sonra Qiao Yu-nun sosial media hesabları bloklanıb, paylaşdığı videolar isə silinib. Hazırda Çin sosial şəbəkələrində Tan sülaləsinin mövcud olub-olmaması ilə bağlı axtarışlarda əsasən bu iddianı təkzib edən və tənqid edən materiallar görünür.
CNN qeyd edir ki, Çin lideri Si Cinpin son illərdə ölkənin tarixi ilə bağlı rəsmi baxışların qorunmasına xüsusi əhəmiyyət verir. O, Tan sülaləsinin tarixdəki roluna özü də dəfələrlə istinad edib.
2023-cü ildə Si Cinpin Orta Asiya ölkələrinin liderlərini Sian şəhərində qəbul etmişdi. Qədim Tan paytaxtı olan Sian həmin dövrdə Çinlə Avropa arasında ticarət və mədəni əlaqələrin mühüm mərkəzlərindən biri olub.
Beləliklə, sosial mediada yayılan “Tan sülaləsi heç vaxt mövcud olmayıb” iddiası tarixçilər tərəfindən rədd edilsə də, mübahisə Çində tarix, milli kimlik və hakimiyyətin keçmişə münasibəti ətrafında yeni müzakirələr yaradıb.
Mənbə: CNN