Milli Məclisin deputatı, iqtisadçı Vüqar Bayramov parlamentin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin iclasında Hesablama Palatasının 2025-ci il üzrə fəaliyyəti haqqında hesabatın müzakirəsi zamanı bir sıra irad və təkliflərini səsləndirib.
Hədəflər tam reallaşmayıb
Deputat bildirib ki, ənənəvi sahələr üzrə monitorinq göstəricilərinə nail olunsa da, innovativ istiqamətlərdə hədəflər tam yerinə yetirilməyib. Onun sözlərinə görə, səmərəlilik auditlərinin payı 15 faizdən çox nəzərdə tutulsa da, faktiki nəticə 14 faiz olub.
Eyni zamanda, informasiya sistemləri auditinin (İS audit) tətbiqi üzrə də hədəflər tam icra edilməyib.
Hesabatın təqdimatında çatışmazlıqlar
Vüqar Bayramov qeyd edib ki, hesabatda nail olunmayan hədəflərin səbəbləri ayrıca bölmədə göstərilməli idi. Bundan başqa, istifadə olunan qısaltmaların açıqlanmaması da sənədin anlaşıqlığını azaldır.
Səmərəlilik auditləri artırılmalıdır
Deputat vurğulayıb ki, beynəlxalq INTOSAI tövsiyələrinə uyğun olaraq səmərəlilik auditlərinin payının artırılması prioritet olaraq qalır. O qeyd edib ki, bəzi ölkələrdə bu göstərici 30 faizdən çoxdur, məsələn Çexiyada 29,1 faiz təşkil edir.
Büdcə pozuntularında artım narahatlıq doğurur
Deputatın sözlərinə görə, hesabatda büdcə qanunvericiliyinin pozulması hallarının payı 51,6 faizə yüksəlib (2024-cü ildə 45,1 faiz). Bu isə nəzarətin gücləndirilməsini zəruri edir.
2025-ci ildə auditlər nəticəsində büdcəyə dəyən zərərin məbləği 50 faizdən çox artaraq 170,4 milyon manata çatıb.
Zərərin bərpasında azalma
Vüqar Bayramov bildirib ki, 2024-cü ildə zərərin 74 faizinin bərpası ilə bağlı qərar qəbul edildiyi halda, bu göstərici 2025-ci ildə 60 faizə düşüb. Yəni, hər 100 manat zərərin 40 manatı üzrə bərpa qərarı verilməyib.
Cinayət əlamətləri üzrə artım
Deputat qeyd edib ki, hüquq-mühafizə orqanlarına göndərilən materiallar üzrə məbləğ 8,7 milyon manatdan 40,3 milyon manata yüksəlib. Bu isə 4,6 dəfə artım deməkdir və ciddi siqnal kimi qiymətləndirilməlidir.
Maliyyə intizamının gücləndirilməsi vacibdir
Hesabatda göstərildiyi kimi, aparılan auditlərin 75 faizində büdcə qanunvericiliyinin pozulması halları aşkar edilib, dövlət satınalmaları ilə bağlı pozuntular isə auditlərin 74 faizindən çoxunda qeydə alınıb.
Deputat əlavə edib ki, maliyyə hesabatlarında təhriflərin azalması müsbət hal olsa da, bu göstəricilərlə büdcə pozuntuları arasındakı fərqin səbəbləri daha ətraflı izah edilməlidir.