Bugun.tv xəbər verir ki, Mərkəzi Amerikada güclənən quraqlıq və El-Ninyo hava hadisəsi dünyanın ən mühüm dəniz ticarət yollarından biri olan Panama kanalının fəaliyyətinə təsir göstərməyə başlayıb. Panama Kanalı İdarəsi su ehtiyatlarının azalması səbəbindən kanaldan gündəlik keçə biləcək gəmilərin sayını azaltmaq qərarına gəlib.
The Guardian-ın məlumatına görə, 3 sentyabrdan etibarən kanaldan gündəlik keçidlərin sayı 36-dan 34-ə, 15 sentyabrdan isə 32-yə endiriləcək. Qərarın əsas səbəbi kanalı qidalandıran iki süni göldə su səviyyəsinin aşağı düşməsidir.
Yağıntılar 34 faiz azalıb
Panama Kanalı İdarəsinin məlumatına görə, kanal ərazisində may-avqust ayları arasında yağıntıların miqdarı tarixi orta göstəricidən 34 faiz aşağı olub. Qurum bildirir ki, yaxın həftələrdə yağıntıların daha da azalması ehtimalı mövcuddur.
Mövcud vəziyyət El-Ninyo hava hadisəsi ilə əlaqələndirilir. Bu hadisə Sakit okeanın səth sularının istiləşməsi ilə müşayiət olunur və küləklər, yağıntılar və temperatur rejimlərinə təsir göstərir. Bu ilki El-Ninyonun son illərin ən güclülərindən biri olacağı gözlənilir.
Panama kanalı dünya ticarəti üçün niyə vacibdir?
Panama kanalı Atlantik və Sakit okeanları birləşdirən əsas beynəlxalq dəniz marşrutlarından biridir. Kanal dünya üzrə dəniz ticarətinin təxminən 5 faizini, ABŞ-ın konteyner daşımalarının isə təxminən 40 faizini öz üzərindən keçirir.
Kanal xüsusilə Çin və digər Asiya ölkələri ilə ABŞ arasında yük daşımalarında mühüm rol oynayır. Onun istifadəsi gəmilərə Cənubi Amerika ətrafında uzun marşrutla hərəkət etmək əvəzinə daha qısa və ucuz yol seçməyə imkan verir.
Bu səbəbdən Panama kanalında keçidlərin məhdudlaşdırılması yükdaşıma müddətinin və nəqliyyat xərclərinin artmasına səbəb ola bilər. Əsas istifadəçilər arasında ABŞ, Çin, Yaponiya, Çili və Cənubi Koreya yer alır.
2023-cü ildə oxşar böhran yaşanmışdı
Panama kanalı quraqlıq səbəbindən ilk dəfə belə problemlə üzləşmir. 2023-cü ildə kanalı qidalandıran göllərdə su səviyyəsi kəskin aşağı düşmüş və gündəlik gəmi keçidlərinin sayı 38-dən 22-yə endirilmişdi.
Bu məhdudiyyətlər nəticəsində kanalda uzun növbələr yaranmış, şirkətlər isə alternativ marşrutlar axtarmağa məcbur olmuşdular.
İndi də yeni məhdudiyyətlərin tətbiqindən sonra, xüsusilə rezervasiyasız keçmək istəyən gəmilər üçün gözləmə müddətinin artacağı bildirilir. Kanal operatoru yağışların vəziyyətindən asılı olaraq əlavə məhdudiyyətlərin də tətbiq oluna biləcəyini istisna etmir.
Panama üçün su yalnız gəmiçilik məsələsi deyil
Kanalın su ehtiyatları təkcə gəmiçilik üçün istifadə olunmur. Kanala su verən göllər eyni zamanda Panama əhalisinin təxminən yarısının içməli su tələbatının ödənilməsində mühüm rol oynayır.
Buna görə quraqlığın daha da güclənməsi həm beynəlxalq ticarətə, həm də ölkənin özündə su təminatına təsir göstərə bilər.
Hazırda əsas ümid yağıntıların artmasına yönəlib. Lakin hava şəraiti yaxşılaşmasa, Panama kanalından keçən gəmilərin sayının daha da azaldılması və bunun nəticəsində qlobal yükdaşımalarda yeni problemlərin yaranması mümkündür.
Mənbə: The Guardian