NATO daxilində liderlər səviyyəsində keçirilən zirvə toplantılarının tezliyinin azaldılması məsələsi müzakirə olunur. Məlumata görə, ittifaq illik zirvə modelindən imtina edərək daha seyrək görüş formatına keçməyi nəzərdən keçirir.
Reuters agentliyinə danışan mənbələr bildirir ki, bu təşəbbüsün əsas səbəblərindən biri Donald Trump dövründə artan siyasi gərginliklərdir. Bildirilir ki, liderlər arasında mümkün qarşıdurmaların qarşısını almaq üçün zirvələrin sayının azaldılması təklif olunur.
Zirvə təqvimi yenidən nəzərdən keçirilir
Məlumata görə, 2021-ci ildən etibarən hər il keçirilən NATO zirvələrinin formatı yenidən müzakirəyə çıxarılıb. Bəzi üzv ölkələr görüşlərin iki ildən bir keçirilməsini təklif edir. Diplomatlar hesab edir ki, bu addım həm siyasi təzyiqləri, həm də qısa müddətli gündəmlərin təsirini azalda bilər.
Mənbələrdən biri bildirib ki, 2027-ci ildə Albaniya-da planlaşdırılan zirvənin payıza keçirilməsi, 2028-ci ildə isə ümumiyyətlə zirvənin keçirilməməsi variantı müzakirə olunur. Qeyd edək ki, 2028-ci il ABŞ-da prezident seçkiləri ili olacaq.
NATO-dan rəsmi mövqe
NATO rəsmiləri isə bildirir ki, təşkilat dövlət və hökumət başçılarının müntəzəm görüşlərini davam etdirəcək. Zirvələr arasında da müttəfiqlər arasında məsləhətləşmələr və qərarvermə prosesləri davam edəcək.
Tramp amili və daxili gərginliklər
Mənbələrin bir qismi zirvələrin azaldılması ideyasını birbaşa Tramp faktoru ilə əlaqələndirsə də, bəzi diplomatlar struktur problemlərin də rol oynadığını qeyd edir. Xüsusilə zirvələrdə konkret nəticələrin əldə olunması ilə bağlı təzyiqlərin artması uzunmüddətli planlaşdırmanı çətinləşdirir.
Atlantic Council eksperti Phyllis Berry hesab edir ki, daha az zirvə NATO-nun fəaliyyətini daha fokuslu və sakit edə bilər. Onun sözlərinə görə, Soyuq müharibə dövründə də zirvələr daha az keçirilirdi və bu, qərarların keyfiyyətinə mənfi təsir göstərmirdi.
Müdafiə xərcləri və fikir ayrılıqları
Son illərdə keçirilən zirvələrdə əsas mübahisə mövzularından biri müdafiə xərcləri olub. Haaqa şəhərində keçirilən son toplantıda Trampın təzyiqləri nəticəsində üzv ölkələr müdafiə büdcələrinin artırılması ilə bağlı kompromis razılığa gəliblər.
Yeni risklər və mümkün ssenarilər
Ekspertlər hesab edir ki, qarşıdakı zirvələrdə də gərginlik qalacaq. Trampın İran siyasəti, həmçinin Qrenlandiya ilə bağlı açıqlamaları NATO daxilində fikir ayrılıqlarını artıran əsas faktorlar sırasındadır.
Keçmiş NATO baş katibi Jens Stoltenberg də xatirələrində qeyd edib ki, Trampın 2018-ci il zirvəsindəki mövqeyi ittifaqın parçalanması riskini artırmışdı.
Mənbə: EnSonHaber