Bugun.tv xəbər verir ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla danışıqlarda vasitəçi rolunu oynayan Omana qarşı yenidən təhdid səsləndirməsi bölgədə təəccüb və narazılıq yaradıb. ABŞ-ın tarixi tərəfdaşı və İranla danışıqlarda dəfələrlə vasitəçilik etmiş Oman Trampın sərt açıqlamalarının hədəfinə çevrilib.
Tramp bazar ertəsi günü Omanla bağlı əvvəlki təhdidini təkrarlayaraq bildirib ki, Maskat İranla bağlı danışıqlarda maneə yaradarsa, ABŞ ölkəni “məhv edəcək”. Bu açıqlama xüsusilə Hörmüz boğazı ilə bağlı müzakirələr fonunda səslənib.
ABŞ-ın Omandakı keçmiş səfiri Mark J. Sivers Trampın Körfəz ölkəsinə qarşı təhdidlərinin səbəbini anlamanın çətin olduğunu deyib. Onun sözlərinə görə, Tramp bu ifadələri hərfi mənada nəzərdə tutmaya və sadəcə Oman rəhbərliyinin diqqətini cəlb etməyə çalışa bilər.
Sivers bildirib ki, ABŞ Mərkəzi Komandanlığının rəhbəri admiral Bred Kuperin Omana qarşı hərbi əməliyyat planlaşdırdığını düşünmək çətindir. Onun fikrincə, Trampın təhdidlərinin təkrarlanması isə Oman rəhbərliyinin diqqət yetirməli olduğu ciddi məsələdir.
Oman müharibə dövründə özünü neytral vasitəçi kimi təqdim edib və İranla münasibətlərini qoruyub saxlayıb. Buna baxmayaraq, İran qonşu ərəb ölkələrinə, o cümlədən bəzən Omana da raket və pilotsuz uçuş aparatları ilə zərbələr endirib.
Müharibə boyunca Oman İranla Hörmüz boğazından keçən gəmilərlə bağlı dialoqu davam etdirib. Hazırda da Maskat və Tehran arasında boğazın idarə olunması və gəmilərin bu mühüm su yolundan keçməsi məsələsi ilə bağlı danışıqlar aparılır.
Oman həmçinin müharibə zamanı gəmilərə İran İnqilab Keşikçiləri tərəfindən təhlükəli hesab edilən dəniz marşrutlarından yayınmaq üçün alternativ sulardan istifadə etməyə imkan verib.
Beynəlxalq Strateji Araşdırmalar İnstitutunun baş elmi işçisi Həsən Əlhəsən bildirib ki, Trampın Omana qarşı narazılığı əsasən Maskatın İranla bağlı müstəqil siyasət yürütməsi ilə əlaqədardır. Onun sözlərinə görə, Oman məhz müstəqil mövqeyinə görə ABŞ administrasiyalarının Tehranla əlaqə yaratmaq və danışıqları asanlaşdırmaq üçün etibar etdiyi vasitəçiyə çevrilib.
Ekspert Trampın Omana qarşı mövqeyini “yanlış istiqamətləndirilmiş və qısamüddətli” adlandırıb. O qeyd edib ki, Oman gələcəkdə ABŞ və İran arasında sülh sazişinin əldə olunmasında və Hörmüz boğazında tranzit rejiminin müəyyənləşdirilməsində mühüm rol oynaya bilər.
Omanda və bölgənin digər ölkələrində hökumətlər Trampın təhdidlərinə qarşı açıq şəkildə sərt reaksiya verməyib. Oman Xarici İşlər Nazirliyi də məsələyə münasibət bildirməyib.
Bununla belə, Oman sosial media istifadəçiləri Trampın açıqlamalarını tənqid ediblər. Omanlı şərhçi Zəkəriyyə Əl-Mühərrəmi ABŞ və Oman arasında əvvəlki əməkdaşlığı xatırladaraq bildirib ki, Oman İranda saxlanılan amerikalıların azad edilməsində, eləcə də husilərin ABŞ hərbi gəmilərinə hücumlarının dayandırılmasına nail olunmasında mühüm rol oynayıb.
Digər Omanlı şərhçi Abdullah Adavi isə Trampın Omanı müstəqil mövqeyinə və qərarlarına görə hədəfə aldığını bildirib.
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən olan politoloq Əbdülxaliq Abdullah da Trampın təhdidlərinin qəbulolunmaz olduğunu və Körfəz ölkələri tərəfindən ən sərt şəkildə qınanmalı olduğunu deyib.
ABŞ və İran arasında sülh danışıqları ilə bağlı əvvəl müəyyən edilmiş müddət də bazar ertəsi günü başa çatıb. Bu isə tərəflər arasında Hörmüz boğazının idarə olunması, dondurulmuş İran vəsaitlərinin taleyi və Tehranın nüvə proqramı ilə bağlı yeni fikir ayrılıqları yaradıb.
Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazında gəmiçilik məsələsinin Vaşinqton və onun regional müttəfiqlərinin razılığı ilə həll olunması ABŞ-İran danışıqlarının yenidən başlaması üçün əsas maneələrdən birini aradan qaldıra bilər.
Həsən Əlhəsən vurğulayıb ki, ABŞ regionda strateji nüfuzunun onsuz da zəiflədiyi bir vaxtda dünyanın ən mühüm və mübahisəli dəniz keçidlərindən biri olan Hörmüz boğazının gələcəyi ilə bağlı Oman kimi mühüm tərəfdaşını itirmək riskini gözə ala bilməz.
Mənbə: CNN