Bugun.tv xəbər verir ki, 18 may 2026-cı ildə diametri təxminən 30 metr olan asteroid Yerə Aydan daha yaxın məsafədən keçəcək. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu kosmik cismin Yerə toqquşma riski yoxdur. Bununla yanaşı, asteroidlər və onların potensial təhlükəsi yenidən dünya gündəminə gəlib.
Asteroidlər nədir?
Asteroidlər Günəş ətrafında hərəkət edən bərk və qayalı kosmik cisimlərdir. Onlar planetlər kimi Günəşin orbitində dövr etsələr də, kiçik ölçülərinə görə planet hesab olunmurlar. Asteroidlər “Günəş sisteminin kiçik cisimləri” kateqoriyasına daxildir.
Alimlərin fikrincə, asteroidlər təxminən 4,6 milyard il əvvəl Günəş sisteminin formalaşması dövründə yaranıb. Həmin vaxt planetlərin yaranması prosesi gedirdi və asteroidlər bu prosesin “qalıqları” hesab olunur.
Asteroidlər necə kəşf olunub?
İlk asteroid 1801-ci ildə italiyalı astronom və keşiş Cüzeppe Piaççi tərəfindən təsadüfən aşkarlanıb. O, bu kosmik cismi Roma məhsuldarlıq ilahəsinin şərəfinə “Serera” adlandırıb. Hazırda Serera cırtdan planet hesab olunur.
Sonrakı illərdə minlərlə asteroid aşkar edilib. Bu gün məlum asteroidlərin sayı artıq 800 mini keçib.
Asteroidlər harada yerləşir?
Asteroidlərin böyük hissəsi Mars və Yupiter planetlərinin orbitləri arasında yerləşən əsas asteroid qurşağında mövcuddur. Burada milyonlarla müxtəlif ölçülü asteroid dövr edir.
Bundan başqa, Günəş sistemində “Troya asteroidləri”, “Kuiper qurşağı” və digər asteroid qrupları da mövcuddur.
Asteroidlə kometanın fərqi nədir?
Kometalar asteroidlərdən əsasən tərkibinə görə fərqlənir. Asteroidlər qayalı və metal quruluşlu olduğu halda, kometalar buz və kosmik tozdan ibarətdir. Kometalar Günəşə yaxınlaşdıqda onların məşhur “quyruqları” əmələ gəlir.
Yerə düşən asteroid və ya onun parçası isə meteorit adlanır.
Dinozavrların məhvinə asteroid səbəb olub?
1980-ci illərdə alimlər belə bir hipotez irəli sürüblər ki, təxminən 66 milyon il əvvəl Yerə düşən nəhəng asteroid dinozavrların məhvinə səbəb olub. Ehtimal edilir ki, həmin asteroid indiki Meksika ərazisinə düşüb və qlobal iqlim dəyişikliklərinə yol açıb.
Ən böyük asteroidlər
Alimlərin hesablamalarına görə, ən böyük asteroidlərin siyahısına Serera, Vesta, Pallada və Gigeya daxildir. Onların diametri yüzlərlə kilometrdir.
Yerə yaxınlaşan asteroidlər təhlükəlidirmi?
NASA və digər kosmik agentliklər Yerə yaxınlaşan asteroidləri daim izləyir. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, hazırda məlum asteroidlər arasında Yer üçün birbaşa təhlükə yaradan obyekt yoxdur.
18 may 2026-cı ildə Yerə yaxın keçəcək “2026 JH2” adlı asteroidin də planetimizlə toqquşma ehtimalının olmadığı bildirilib. Onun Yerə təxminən 90 min kilometr məsafədən keçəcəyi açıqlanıb.
NASA asteroidlərə qarşı necə hazırlaşır?
NASA potensial təhlükəli asteroidlərə qarşı müxtəlif müdafiə üsulları hazırlayır. 2021-ci ildə həyata keçirilən DART missiyası çərçivəsində kosmik aparat asteroidə çırpılaraq onun trayektoriyasını dəyişməyi bacarıb.
2026-cı ildə NASA bu missiyanın asteroid orbitinin insan tərəfindən dəyişdirilməsi üzrə ilk uğurlu təcrübə olduğunu rəsmən təsdiqləyib. Gələcəkdə bu texnologiyanın Yer üçün təhlükəli ola biləcək asteroidlərə qarşı istifadə olunması planlaşdırılır.
Mənbə: mail.ru